Υπάρχουν εναλλακτικές αγρο-διατροφικές γεωγραφίες; Μία πρώτη προσέγγιση των προϊόντων ονομασίας προέλευσης και γεωγραφικής ένδειξης στην Ελλάδα

Περίληψη: Η συζήτηση γύρω από τα εναλλακτικά αγρο-διατροφικά προϊόντα και τα χαρακτηριστικά αυτών έχει οδηγήσει στην εμφάνιση εναλλακτικών αγρο-διατροφικών γεωγραφιών. Η εργασία αυτή εστιάζεται στην αγρο-διατροφική γεωγραφία των προϊόντων ονομασίας προέλευσης και γεωγραφικής ένδειξης της Ελλάδας. Έμφαση δίνεται στο γεωγραφικό χαρακτήρα των προϊόντων αυτών αλλά και στις επιπτώσεις που αυτά έχουν στις περιοχές παραγωγής τους. Οι εκτάσεις και οι ποσότητες που παράγονται διαφέρουν πολύ και περαιτέρω, κάποια προϊόντα δεν παράγονται καθόλου ή δεν διακινούνται με την πιστοποίηση ονομασίας προέλευσης - γεωγραφικής ένδειξης. Οι επιπτώσεις των προϊόντων αυτών στις περιοχές παραγωγής τους διαφέρουν από περίπτωση σε περίπτωση.

Χρήστος Βακουφάρης¹, Θανάσης Κίζος²

1: Τμήμα Περιβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Λόφος Πανεπιστημίου, Μυτιλήνη, 81100, hvakou@env.aegean.gr, 22510 36245

2: Τμήμα Γεωγραφίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Λόφος Πανεπιστημίου, Μυτιλήνη, 81100, akizos@aegean.gr

Λεσβιακό λάδι με 27€ το λίτρο

Είναι έκδηλη και μεγάλη η αγωνία των παραγωγών, των εμπόρων και των μεταποιητών για την ελεύθερη πτώση στις τιμές του λαδιού στην χώρα μας και στον τόπο μας. Πάμπολλες αναλύσεις ειδικών και μη για την αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής, την διεθνή οικονομική κρίση, την δήθεν ή πραγματικά ακατάλληλη παραγόμενη ποιότητα. Όλοι προσπαθούν να δώσουν απαντήσεις για τον κατήφορο που πήραμε και να δικαιολογήσουν το κατάντημα του Λεσβιακού ελαιόλαδου. Ψηφίσματα Δήμων ,διαμαρτυρίες οργανώσεων για την εξευτελιστική φετινή τιμή, αλλά ουσιαστικές προτάσεις από κανένα. Λύσεις για το πως θα ξεπεραστούν τα προβλήματα, τι πρέπει να γίνει, που πρέπει να στραφεί το Λεσβιακό λάδι από κανένα δεν προτάθηκαν στον τόπο μας ούτε από συλλογικούς φορείς ούτε από συνδικαλιστικές οργανώσεις ούτε από εμπορικά δίκτυα. Μόνο φωνές για επιδότηση, δανειοδότηση, αποθεματοποίηση, προτάσεις που μπορεί βραχυπρόθεσμα να δίνουν ενέσεις στα σημερινά προβλήματα άλλα στην ουσία με ασπιρίνες προσπαθούμε να καταπολεμήσουμε το μακρόχρονο καρκίνο.

Αντιφάσεις
14.12.2008  εφημερίδα Αιολικά Νέα
Παναγιώτης Χατζηβασιλείου
Χημικός -Μέλος ΔΣ ΕΑΣ Λέσβου

Από τη μεταπολίτευση και μετά, όλες οι κυβερνήσεις με έργα και κυρίως με παραλείψεις τους συρρίκνωσαν το γεωργικό εισόδημα, απαξίωσαν τον αγροτικό κόσμο και υποβάθμισαν σταδιακά τον γεωργοκτηνοτροφικό τομέα. Οι κορώνες που ακούγονται κατά καιρούς για δήθεν και τάχα μου "συμπαράσταση στον έντιμο αγώνα του Έλληνα αγρότη" είναι πολιτικαντισμοί.
Εξάλλου, όλα κρίνονται από το αποτέλεσμα και το αποτέλεσμα για τον Έλληνα αγροτοκτηνοτρόφο είναι η σημερινή οικονομική ισοπέδωσή του. Αυτό δείχνει ο σχεδόν εγκαταλελειμμένος ελαιώνας του νησιού μας. Αυτό δείχνουν οι σχεδόν μηδενικές δαπάνες για υποδομές στον αγροτικό τομέα. Πού είναι τα περίφημα φράγματα; Πού είναι τα δίκτυα αγροτικών δρόμων; Πού είναι η παροχή γεωτεχνικών γνώσεων μέσα στο χωράφι και δίπλα στον κτηνοτρόφο; Πού βρίσκεται η εκμετάλλευση του γεωθερμικού πεδίου προς όφελος του Λέσβιου παραγωγού;

Άρθρο μας που δημοσιεύθηκε στην 5η έκδοση του περιοδικού "βιώσιμη ανάπτυξη"

Ο κυρ Στρατής είδε στην εκπομπή «περί γης ο λόγος» τα οφέλη που μπορεί να έχει τόσο αυτός, όσο και το περιβάλλον όταν παράγει βιολογικά. Το συζήτησε με τη γυναικά του και αποφάσισαν από κοινού να εντάξουν τα 110 στρ ελιάς που κληρονόμησε από τον πατέρα του και τα 30 στρ που τον προίκισε ο πεθερός στην βιολογική παραγωγή το 2004. Πήγαν στο μελετητή γεωπόνο τους, συνέταξαν καλλιεργητικό σχέδιο, βρήκαν πιστοποιητικό Οργανισμό, συνάψανε σύμβαση, κατέθεσαν αίτηση στη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης του Νόμου με όλα τα συμβόλαια και τα προικοσύμφωνα που είχαν, το Ε9 που δικαιολογούσε ότι τα κτήματα ήταν ιδιόκτητα της οικογένειας, έψαξαν και βρήκαν τις λίγες αεροφωτογραφίες που τους έστειλε στο σπίτι με φαρδιά πλατιά υπογραφή το Υπουργείο Γεωργίας, την ένσταση που είχαν κάνει γιατί το ελαιοκομικό μητρώο δεν είχε χαρτογραφήσει όλα τα κτήματα, αν και αυτοί τα είχαν δηλώσει κανονικά όλα.

Σε λίγες μέρες παίρνουν γράμμα από τη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης ότι η αίτηση τους έχει εγκριθεί για 140 στρ . Κατεβαίνουν από το χωριό στην πόλη για να υπογράψουν σύμβαση με το Υπουργείο. Για πέντε χρόνια δεσμεύεται ο κυρ Στρατής και η γυναίκα του να παράγουν βιολογικά στα λιοκτήματά τους, να τηρούν πιστά τις αρχές της βιολογικής γεωργίας και για την προσπάθεια τους αυτή δεσμεύεται το Κράτος να τους παρέχει επιπλέον επιδότηση λόγω του αυξημένου κόστους παραγωγής που θα έχουν τα επόμενα χρόνια 72 € το στρ.

Πήγαν ξανά στο γεωπόνο τους συζήτησαν μαζί του το τι θα πρέπει να κάνουν στα κτήματα τους, πως να καταπολεμούν από δω και πέρα το δάκο, πως αντί για χημικά λιπάσματα θα χρησιμοποιούν φυτικά «κομπόστ», πήραν βιβλία και περιοδικά, διάβασαν, ενημερώθηκαν και έφυγαν στο χωριό να περιποιηθούν τα κτήματα, να βγάλουν περισσότερη και καλύτερη παραγωγή, με την ελπίδα ότι για την απόφαση τους αυτή έχουν σύμμαχο και αρωγό το κράτος.

Πέρασε η χρονιά έκαναν αυτά που τους υπόδειξε ο γεωπόνος τους ,ήρθε ο πιστοποιητικός οργανισμός, έκανε τους απαραίτητους ελέγχους, πήραν την βεβαίωση του Οργανισμού και ξανά πάλι στο γεωπόνο, για να συντάξει την αίτηση για την πληρωμή της επιδότησης. Συντάσσουν μαζί την αίτηση και ξανά στη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης για την κατάθεση της. Ο κυρ Στρατής περιμένει τώρα το κράτος να επιβραβεύσει τον κόπο του και να συμμετάσχει και αυτό στο πολύ αυξημένο κόστος που είχε τη χρονιά αυτή στα κτήματα του, όπως εγγράφως του υποσχέθηκε με τη σύμβαση που είχαν από κοινού υπογράψει 140 στρ από 72 € το στρ. Περιμένει ο κυρ Στρατής 10.080€, για να ξοφλήσει κάποιες υποχρεώσεις που άφησε ανοικτές (γεωπόνο δακοπαγίδες , λίγα υπόλοιπα του Οργανισμού, τις αλεστικές και τα κομπόστ ). Με έκπληξη του όμως βλέπει στο βιβλιάριο του στην Αγροτική να καταθέτονται από το Υπουργείο το 2005 μόνο 2160 €. Αναρωτιέται μήπως κάποιο λάθος έγινε και ξανά πάλι στην πόλη, στο γεωπόνο, για να ψάξουν μαζί στη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης πού έγινε το λάθος. Με έκπληξη του ακούει από τον αρμόδιο υπάλληλο ότι για τη χρόνια αυτή ο κυρ Στρατής και η γυναίκα του δικαιούνται να επιδοτηθούν μόνο για τα 30 στρ, αυτά τα οποία η εταιρία που ανέλαβε να συντάξει το ελαιοκομικό μητρώο είχε χαρτογραφήσει. Αναρωτιέται και διαμαρτύρεται στον υπάλληλο ο κυρ Στρατής γιατί πέρυσι μου υπογράψατε σύμβαση για 140 στρ ,γιατί με υποχρεώσατε να σας υποβάλω τους τίτλους κυριότητας των κτημάτων μου, γιατί αφού δεν είχα όλα τα κτήματα μου στο ελαιοκομικό μητρώο δεχθήκατε τότε την ένσταση που είχα υποβάλει σε αυτό, γιατί δεν ήρθε ένα ολόκληρο χρόνο το κράτος να τα χαρτογραφήσει; Που φταίω εγώ; Καλλιέργησα βιολογικά όλα τα κτήματα μου, να η βεβαίωση και του Οργανισμού που ήρθε δυο και τρεις φορές την φετινή χρόνια, να οι τίτλοι μου, να οι ενστάσεις μου που με βάλατε να κάνω, ελάτε και σεις να δείτε τα κτήματα μου που τα περιποιήθηκα όπως η μάνα το νεογέννητο. Τι και αν διαμαρτυρήθηκε ο κυρ Στρατής, τι και αν υπέβαλε ένσταση για την πληρωμή του 2005, «φωνή βοώντος εν τη ερήμω». Την μόνη απάντηση που πήρε απ τον αρμόδιο υπάλληλο ήταν ότι, αν φέτος το 2006 εντοπίσει και χορογραφήσει τα κτήματα του στην αίτηση ενεργοποίησης των δικαιωμάτων του, την επόμενη χρόνια θα λάβει επιδότηση για όλα τα κτήματα του έως ότι μπορεί να πάρει αναδρομικά και για το 2005 χρήματα από τα απλήρωτα περσινά στρέμματα. Το σκέφτηκε, το βασάνισε στο νου του ο κυρ Στρατής, έδωσε τόπο στην οργή και ξαναγύρισε στο χωριό του να συνεχίσει να περιποιείται τα κτήματα , να τα φροντίζει βιολογικά και να πείσει και την γυναίκα του ότι η αδικία που αντιμετώπισε την χρόνια αυτή θα επουλωθεί στην επόμενη.

Έρχεται η δήλωση ενιαίας ενίσχυσης. Ο κυρ Στρατής τρέχει με χίλια στο συνεργείο που εντοπίζει τα κτήματα, βρίσκει τη θέση τους, παίρνει τον ανιψιό του που τελειώνει χαρτογραφία στο Πανεπιστήμιο του Αιγαίου, παίρνουν το GPS και ξαμολιούνται στα κτήματα να τα μετρήσουν, να τα χαρτογραφήσουν, να πάρουν το πολυπόθητο χαρτογραφικό υπόβαθρο στην αίτηση ενεργοποίησης. Έλα όμως που ο κυρ Στρατής με απορία ακούει από τον ανιψιό του ότι το κτήμα στην θέση «Πηγαδέλλι» που το προικοσύμφωνο του κυρ Στρατή έλεγε 30 στρ με τη μέτρηση του GPS βγαίνει μόνο 23,3 στρ. Ο κυρ Στρατής απευθυνόμενος στον ανιψιό του λέει «τζάμπα σε στέλναμε στο Πανεπιστήμιο τόσα χρόνια, δεν έμαθες καλά τη δουλειά» και προσπαθεί να εξηγήσει, όπως αυτός έμαθε απ τα λίγα χρόνια που πήγε στο σχολείο, ότι τα 100 μέτρα πλάτος και τα 300 φάρδος δίνουν 30 στρ. Παίρνει τη μεζούρα και αναμετρά το κτήμα. Σιγομουρμουρίζει μετρώντας, καλά φέτος αγόρασα και άπλωσα δίχτυα στο κτήμα 30.000 τμ, αυτά που αγόρασα έφτασαν τσίμα τσίμα να καλύψουν όλο το κτήμα. Ο κυρ Στρατής δεν νοούσε να καταλάβει αυτά που του έλεγε ο ανιψιός για το προβολικό σύστημα, το ελλειψοειδές, τις κλήσεις που έχει το κτήμα. Όσο και αν προσπάθησε ο ανιψιός να πείσει τον θειο, ο θειος αυτά που έμαθε στο σχολείο δεν τα βγάζει απ το μυαλό του. Κατεβαίνει πάλι στην πόλη, παίρνει τοπογράφο με σύγχρονα μηχανήματα και συντάσσουν τοπογραφικό, πληρώνει ένα κάρο παράδες, εις μάτην όμως, το κτήμα και από τον τοπογράφο πάλι στα ίδια περίπου στερέματα. Ας πάει και το παλιάμπελο λέει ο κυρ Στρατής, με γέλασε ο πεθερός, δε μου τα έμαθαν καλά οι δάσκαλοι μου, πήγα λίγα χρόνια στο σχολείο και αφού μέτρησε με το «διάολο» που λέγετε GPS και έμαθε λίγα για τους δορυφόρους και τι θα πει προβολικό σύστημα ΕΣΓΑ αποδέχθηκε ότι τα κτήματα του με τη σύγχρονη μέθοδο μέτρησης είναι μόνο 113 στρ στο σύνολο τους. Έκανε τις αιτήσεις του της ενιαίας σε αυτόν και στην γυναίκα του, γιατί και οι δυο τα προηγούμενα έτη αναφοράς που βγήκαν οι επιδοτήσεις παρέδιδαν λάδια και στα χαρτιά που έστειλε ο κ. Μπασιάκος με την υπογραφή του τίμησε και τους δυο, άνδρα και γυναίκα.

Παίρνει αντίγραφο των δηλώσεων και ξανά στο γεωπόνο στην πόλη να συντάξουν την αίτηση για την πληρωμή του 2006, με την πεποίθηση ότι τώρα είναι όλα εντάξει. Ο Κυρ Στρατής έκπληκτος ακούει από τον γεωπόνο ότι πάλι υπάρχουν προβλήματα και τα προβλήματα είναι πιο σοβαρά από πέρυσι

Πρώτο πρόβλημα τα κτήματα δεν είναι όλα στην αίτηση του κυρ Στρατή, αφού αυτός είχε συνάψει σύμβαση και για τα κτήματα της συζύγου του . “ Aναρωτιέται πάλι ο κυρ Στρατής μα τα δικαιώματα ήταν και στους δυο μας αν υπέβαλα μια αίτηση στο όνομα μου θα έχανα τα δικαιώματα της γυναίκας μέχρι το

Δεύτερο πρόβλημα και αν δεχθούμε ότι μπορούν να συνυπολογισθούν και τα κτήματα της συζύγου, δε θα πάρει ο κυρ Στρατής και την επιδότηση του 2006 και θα δεχθεί τις κυρώσεις που προβλέπει το ΟΣΔΕ, αφού έχει μεγαλύτερη από το 20% απόκλιση από τη δήλωση και τη σύμβαση που υπόγραψε το 2004. Πάλι αναρωτιέται “την περσινή χρόνια δεν ίσχυσε η σύμβαση, την φετινή γιατί να ισχύσει; Όταν φταίει το κράτος, δεν υπάρχουν κυρώσεις, όταν λένε ότι φταίω εγώ, τότε όλες οι κυρώσεις πρέπει να εφαρμοστούν. Δεν είπα ποτέ ψέματα, την έκταση αυτή είχα στα συμβόλαια, με αυτό τον τρόπο που ήξερα την μετρούσα, πλήρωσα και πληρώνω φόρους για αυτά τα στρέμματα. Τι φταίω, αν με τη σύγχρονη μέθοδο μέτρησης υπάρχει διαφορά; Εγώ στα συμβόλαια που κατέθεσα στη σύμβαση αυτά που γνώριζα μέχρι τότε αυτά υπέβαλα, δεν προσπάθησα ποτέ να γελάσω κανένα, δεν έκανα ποτέ καμιά άπατη.”

Έκανα που έκανα τόσο κόπο και έξοδα, λέει ο κυρ Στρατής, και μαζί με το γεωπόνο συντάσσουν την αίτηση του 2006 και ντου πάλι στη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης να καταθέσουν μαζί τώρα με το γεωπόνο την κουτσουρεμένη αίτηση για τη νέα χρονιά. Έκπληκτοι ακούν από τον αρμόδιο υπάλληλο ότι τι και αν χαρτογραφήσατε τα κτήματα τι και αν υποβληθήκατε σε έξοδα απόφαση του Υπουργείου και του ΟΠΕΚΕΠΕ που πληρώνει είναι ότι για όσα στρέμματα επιδοτηθήκατε το 2005 μόνο για αυτά μπορείτε να επιδοτήστε από δω και πέρα, και όλα αυτά γιατί σαν κράτος δώσαμε στοιχεία στην ΕΕ μόνο για τα στρέμματα που επιδοτηθήκατε το 2005 και όταν θα ξανανοίξει το πρόγραμμα, θα επανεντάξετε τα υπόλοιπα κτήματα σας.

Πάει στράφι η σύμβαση, πάνε στράφι τα έξοδα τριών ετών, ακόμη η παραγωγή είναι στο προενταξιακό στάδιο, καμιά επιπλέον απολαβή για τον κυρ Στρατή μόνο έξοδα και ταλαιπωρία. Ο κυρ Στρατής πίστεψε και προσδοκούσε από το κράτος (ανάθεμα την ημέρα που είδε την εκπομπή του ΥΠΑΤ στην ΕΡΤ3, ανάθεμα στις υπογραφές που έβαλε με το κράτος). Απογοητευμένος αναχώρησε για το χωριό με τη σκέψη τι θα πει στη γυναίκα του, πώς θα δικαιολογήσει την επιμονή του να την πείσει να ενταχθούν στη βιολογική γεωργία εκείνη την ημέρα που άκουσε τον Υπουργό στην τηλεόραση.

Ο Υπουργός τον ακούει;

Agro Γεωτεχνική Αιγαίου

Ι.ΦΛΩΡΙΔΗΣ

Web www.alesvos.gr

email: iflor@otenet.gr

Εύκολα και γρήγορα συμπεράσματα για την αποτυχία της δακοκτονίας στην Λέσβο ακουστήκαν στο Νομαρχιακό Συμβούλιο που έγινε χθες.

Αν και η συζήτηση αναλώθηκε στο αν το Lebaycid ήταν κατάλληλο για ψεκασμούς και πόσα λίτρα του εν λόγω φαρμάκου ήταν ληγμένα, αν η χρήση του είναι απαγορευμένη ή όχι, αν το Μπενάκιο κάνει σωστούς ελέγχους ,αν οι εργάτες και οι αρχιεργάτες είναι κατάλληλοι, αν ξυπνούν πρωί (σαν τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας) οι εργαζόμενοι στα Λουτρά, αν το φάρμακο έχει πτητικότητα, αν αν αν.